Vì sao “chờ lượt” lại là một kỹ năng quan trọng đến vậy? ⏳
Trong lớp học mầm non, có những đứa trẻ rất thông minh 🧠, nói nhiều 🗣️, phản xạ nhanh ⚡. Nhưng cũng chính những đứa trẻ ấy lại thường xuyên bị nhắc nhở vì nói chen, giành đồ chơi, khó ngồi yên khi đến lượt mình.
Không ít phụ huynh thở dài và tự hỏi:
“Không biết con mình có vấn đề gì không?”
“Hay do con quá hiếu động?”
👉 Sự thật là: chờ lượt không phải là bản tính, mà là một kỹ năng xã hội cần được dạy và rèn luyện từ sớm.
Và nếu kỹ năng này không được hình thành đúng cách, nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi, cảm xúc và khả năng hòa nhập của trẻ trong suốt những năm đi học sau này.
Chờ lượt không phải là “ngoan” – mà là kỹ năng của não bộ 🧠
Nhiều người lớn thường đánh đồng việc chờ lượt với sự ngoan ngoãn. Nhưng thực tế, trẻ không chờ được không phải vì trẻ cố tình chống đối hay ích kỷ.
Não trước trán và khả năng kiểm soát hành vi ở trẻ nhỏ
🌱 Kỹ năng chờ lượt nằm ở vùng não trước trán – nơi chịu trách nhiệm kiểm soát xung động, điều chỉnh hành vi và suy nghĩ trước khi hành động. Vùng não này ở trẻ nhỏ vẫn đang trong quá trình phát triển và chưa hoàn thiện.
Vì sao trẻ hành động theo cảm xúc chứ không cố tình “hư”?
Điều đó có nghĩa là khi trẻ thấy đồ chơi mình thích 🎁, khi trẻ muốn nói điều gì đó thật nhanh 🗯️, não trẻ sẽ thúc đẩy hành động ngay lập tức mà chưa kịp “phanh lại”.
👉 Vì vậy, thay vì trách con “sao không biết chờ”, người lớn cần hiểu rằng trẻ đang cần được hướng dẫn, không phải bị trách phạt.
Vì sao trẻ không biết chờ lượt dễ gặp khó khăn khi đi học? 🎒
Khó hòa nhập trong môi trường lớp học
Trong môi trường lớp học, mọi hoạt động đều diễn ra theo nhóm 👧👦. Trẻ cần chờ đến lượt phát biểu, chờ đến lượt chơi, chờ cô gọi tên, chờ bạn hoàn thành trước.
Ảnh hưởng lâu dài đến mối quan hệ xã hội của trẻ
Khi một đứa trẻ không biết chờ, trẻ thường xuyên nói chen, cắt ngang lời người khác, giành đồ chơi hoặc mất kiên nhẫn khi phải đợi. Điều này khiến trẻ dễ bị nhắc nhở liên tục và dần bị gắn nhãn là “khó quản lý”.
💔 Điều đáng lo là sau nhiều lần bị nhắc, trẻ sẽ mất tự tin, ngại tham gia hoạt động chung hoặc phản ứng tiêu cực hơn để bảo vệ cảm xúc của mình.
Chờ lượt vì thế không chỉ là phép lịch sự. Đó là nền tảng để trẻ học cách tôn trọng người khác, hợp tác và hòa nhập trong tập thể.
Khi nào trẻ có thể bắt đầu học kỹ năng chờ lượt? 🌈
Khả năng chờ lượt theo từng độ tuổi
Trẻ không thể chờ ngay lập tức như người lớn. Mỗi độ tuổi có một mức độ phát triển khác nhau.
👶 Ở giai đoạn 2–3 tuổi, trẻ chỉ có thể chờ rất ngắn, đôi khi chỉ vài giây.
🧒 Từ 3–4 tuổi, trẻ bắt đầu hiểu khái niệm “đến lượt”, nhưng vẫn cần sự hỗ trợ của người lớn.
👦 Khoảng 4–5 tuổi, trẻ có thể chờ theo luật chơi đơn giản nếu được nhắc nhở đều đặn.
🎓 Trước 6 tuổi, nếu được rèn luyện tốt, trẻ có thể chờ lượt trong nhóm và biết tự điều chỉnh hành vi của mình.
👉 Điều quan trọng là dạy đúng lúc, đúng cách, không ép sớm, cũng không bỏ mặc.
Những sai lầm phổ biến khi dạy con chờ lượt 🚫
Rất nhiều phụ huynh vô tình làm cho việc học chờ lượt trở nên căng thẳng.
La mắng và gán nhãn khi con không chờ được
😤 Khi trẻ không chờ, người lớn quát mắng hoặc gán nhãn “ích kỷ”, “không biết điều”. Điều này khiến trẻ cảm thấy xấu hổ chứ không học được kỹ năng.
Ép con nhường ngay khi con chưa sẵn sàng
⚡ Có phụ huynh lại ép con phải nhường ngay lập tức, không cho trẻ thời gian chuẩn bị cảm xúc. Trẻ chỉ học được rằng mình bị ép buộc, chứ không hiểu vì sao cần chờ.
Nghĩ rằng “lớn rồi con sẽ tự biết”
⏰ Một số khác lại nghĩ rằng “lớn rồi con sẽ tự biết”, trong khi kỹ năng xã hội không tự nhiên xuất hiện nếu không được luyện tập có định hướng.
Dạy con chờ lượt đúng cách theo SEL 💛
Dạy bằng trải nghiệm thay vì mệnh lệnh
SEL không dạy trẻ bằng mệnh lệnh, mà bằng trải nghiệm cảm xúc an toàn.
Khi con chen ngang, thay vì nói “Con im lặng!”, cha mẹ có thể nhẹ nhàng nói:
“Ba đang nói chuyện, con chờ ba một chút nhé, tới lượt con ba sẽ nghe.”
⏳ Việc này giúp trẻ hiểu rằng chờ lượt không có nghĩa là bị bỏ qua, mà chỉ là đợi đúng thời điểm.
Dùng tín hiệu cụ thể để giúp trẻ hiểu việc chờ
Trẻ nhỏ cũng cần những tín hiệu cụ thể để hiểu việc chờ. Một chiếc đồng hồ cát ⏱️, một cái thẻ đến lượt 🎫, hay một cử chỉ tay quen thuộc của người lớn sẽ giúp trẻ dễ hình dung hơn thay vì khái niệm trừu tượng như “đợi xíu”.
Ghi nhận nỗ lực chờ thay vì chỉ khen kết quả
💬 Khi trẻ cố gắng chờ, dù chỉ vài giây, hãy ghi nhận nỗ lực đó.
“Mẹ thấy con đang rất cố gắng chờ, điều đó không dễ đâu.”
Lời ghi nhận này giúp trẻ xây dựng sự kiên nhẫn từ bên trong, chứ không phải vì sợ bị phạt.
Những hoạt động đời thường giúp trẻ luyện chờ lượt mỗi ngày 🎲
Chờ lượt không cần dạy riêng thành một bài học khô khan. Nó xuất hiện trong mọi khoảnh khắc sống.
🎨 Khi chơi chung, trẻ học chờ đến lượt tô màu hay xếp hình.
⚽ Khi chơi trò chơi có luật, trẻ học chờ bóng chuyền đến mình.
🍽️ Trong bữa ăn, trẻ chờ người khác nói xong rồi mới chia sẻ câu chuyện của mình.
👉 Mỗi lần chờ thành công, não trẻ đang được “tập gym” cho khả năng kiểm soát cảm xúc.
Khi con không chờ được, cha mẹ nên làm gì? 🤍
Bình tĩnh để làm chỗ dựa cảm xúc cho con
Điều đầu tiên là người lớn cần bình tĩnh. Cảm xúc của cha mẹ chính là “hệ thần kinh mượn tạm” của trẻ.
😌 Hãy giúp con gọi tên cảm xúc:
“Mẹ biết con đang rất muốn tới lượt mình.”
Gọi tên cảm xúc và nhắc lại luật một cách nhẹ nhàng
Sau đó, nhắc lại luật một cách ngắn gọn và nhất quán:
“Bây giờ là lượt bạn, xong rồi sẽ tới con.”
🌱 Qua thời gian, trẻ sẽ học được rằng chờ lượt không phải là mất mát, mà là một phần tự nhiên của cuộc sống chung.